DE BOOG uitgeverij
  ... voor eenheid in geloof en leven

Prudentius

Prudentius
Categorie: Klassiekers
Auteur: N.M. Mantje
Pagina's: 288
Afmetingen: 15,5 x 23,5 cm
Gewicht: 450 gram
Jaar: 2019
Waardering:
Het Liber Cathemerinon, 12 Latijnse hymnen van de beroemde vroegchristelijke dichter Prudentius. Inleiding, Latijnse tekst en vertaling.

15,75

Bekijk hier het online inkijkexemplaar


Beschrijving

De vroegchristelijke dichter Aurelius Prudentius Clemens, geboren omstreeks 348 in de Romeinse provincie Hispania Tarraconensis (nu Noord-Spanje) en gestorven na 405, waarschijnlijk niet later dan 413, wordt algemeen gezien als de grootste Latijnse dichter van de late Oudheid. Zijn werken, die een sterk apologetisch karakter vertonen, bleven tot ver in de Middeleeuwen populair en enkele van zijn hymnen hebben hun weg gevonden in het getijdengebed. Het Liber Cathemerinon is een reeks van twaalf hymnen, die gebeden en lofzangen bevatten en waarvan de meeste zijn geordend naar de tijd van de dag of de liturgische tijd van het jaar. In dit dichtwerk poogt Prudentius de orthodoxe geloofsleer uit te dragen op een wijze die voor zijn niet-gelovige tijdgenoten verstaanbaar is: door aan te sluiten bij hun leeservaring die bestond uit het lezen van de grote antieke Romeinse schrijvers. In deze uitgave van het Liber Cathemerinon wordt de Latijnse tekst geflankeerd door de Nederlandse vertaling van drs. N.M. Mantje en gevolgd door diens essay De dood zal niet meer zijn. Over het Liber Cathemerinon als casus van geloofsonderricht. Hierin wordt de dichter in het kader van zijn tijd geplaatst, wordt er aandacht geschonken aan de klassieke literaire bronnen van het dichtwerk en worden de verschillende theologische thema’s die Prudentius heeft willen verwoorden, nader geanalyseerd. Rode draad in het essay is de vraag wat hedendaagse geloofsverkondigers kunnen leren van de aanpak van Prudentius.


Auteur

N.M. Mantje


Recensie

HET GOEDE LEVEN | APRIL 2020 43
Klassieke metaforen
bij Prudentius
Het Goede Leven brengt in elke editie een boek van lang geleden onder de aandacht dat de moeite nog steeds meer dan waard is, en opnieuw in het Nederlands is verschenen. Vandaag het Liber Cathemerinon (vierde eeuw) van Prudentius.

Voluit heet hij Aurelius Prudentius Clemens: een beroemd geworden Latijnse dichter uit de vierde eeuw. Hoewel hij tegenwoordig niet echt beroemd meer is, zingen we nog altijd liederen van Prudentius. Dat is bijvoorbeeld te danken aan het protestantse kerkelijke liedboek. ‘Daar kraait een haan, een goed bericht’ is als lied 205 opgenomen in Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk en ook lied 599 in datzelfde liedboek is van Prudentius: ‘O diepe nacht die ons omringt’. Prudentius is op en top een klassiek dichter en schrijver, alleen al omdat hij chronologisch thuishoort in het tijdvak van de klassieke oudheid. Vermoedelijk werd Prudentius geboren in 348, in de Romeinse provincie Hispania Tarraconensis, nu Noord-Spanje. Hij stierf na 405; in elk geval niet later dan 413. Prudentius is auteur van een aanzienlijk oeuvre aan theologische geschriften, maar hij was geen geestelijke. Hij was bestuursambtenaar, had hoge functies en diende aan het hof van keizer Theodosius de Grote. In de laatste fase van zijn leven zou Prudentius zich hebben teruggetrokken uit het openbare leven, om zich aan God toe te wijden. Maar het zal ook schrijfdrang geweest zijn, en de behoefte aan theologische reflectie. Dit alles bleef niet zonder effect: volgens historici heeft Prudentius’ werk een aanzienlijke betekenis gehad met het oog op de vorming van een christelijke identiteit, in het van oorsprong ‘heidense’ Romeinse Rijk. In deze sfeer laten ook Prudentius’ hymnen zich begrijpen, verzameld in zijn Liber Cathemerinon. Dit betreft een collectie van twaalf liedteksten, die in 1994 in een Nederlandse vertaling verschenen in de reeks Ambo Klassiek, getiteld: Getijden. Recent is er opnieuw een vertaling van Prudentius’ liederen verschenen, simpelweg onder de titel Liber Cathemerinon, van de hand van N.M. Mantje, priester en classicus. Deze nieuwe uitgave biedt veel meer dan alleen een vertaling van de liederen: Mantje presenteert hier ook een vrij uitvoerige studie naar de aard en betekenis van Prudentius’ werk. Prudentius kun je ook klassiek noemen vanwege de positie die hij inneemt in het christendom. In zijn tijd werd het Concilie van Constantinopel gehouden, waar het theologische gedachtegoed van Nicea tot voltooiing werd gebracht. Het resultaat daarvan is de bekende oecumenische belijdenis. Prudentius beaamde graag het Niceaanse inzicht dat Jezus volledig gelijk was aan God, dus ‘een van wezen met de Vader’. Daarom kunnen we voluit van ‘incarnatie’ spreken. Ook de goddelijke drie-eenheid was voor hem een bron van inspiratie, blijkt uit zijn hymnen. Hij wijdt er geregeld woorden aan, evenals aan Bijbelse verhalen en geschiedenissen. De soms uitvoerige manier waarop hij dit doet, zorgt ervoor dat je aandachtig lezen moet. Maar als je dit ervoor over hebt, ervaar je ook de kracht van zijn beeldende stijl, die het zicht opent op Gods ‘welgezinde
mildheid’.

HET GOEDE LEVEN | APRIL 2020 43